Biyografi

Onkogenler Kansere Neden Olan Genler

Tarafından Gamze

Onkogenler, Moleküler ve genetik biyoloji alanında olan gelişmeler son yüzyılda oldukça büyük bir yükseliş yakaladı. Hücrenin yapı maddelerini ve hücre içerisinde yaşanan şeyler üzerinde çalışan bu alan, bizim bilgi hanemizi geliştirmektedir. Bilim dünyası yaşamakta olan tüm maddelerin bir hücreden meydana geldiğini savunmaktadır. İnsan gibi karmaşık diye tabir edilen hayvanlarda trilyonlarca hücre ve hücre grubu bulunmaktadır. Bu hücreler gruplar halinde birlikte çalışarak karaciğer, kalp ya da farklı organları meydana getirmektedirler. İnsan vücudunda birbirinden farklı onlarca organ sistemi bulunmaktadır. Bilim insanları bahsettiğimiz hücre gruplarını daha iyi kavradıkça kanserin niçin ve nasıl bir hızda geliştiği hakkında bilgi ediniyorlar. Sizlere bu makalemizde kansere neden olan genlerin yani onkogenlerin işleyişini anlatacağız ve kalıtsal mutasyonları hakkında konuşacağız.

Onkogenler kanser hücrelerinin gelişiminde son derece önemli bir rol oynamaktadırlar. Bu genlerin çoğu proto-onkogen ismi verilmiş olan birtakım genlerin mutasyonları sonucu meydana gelmektedirler. Proto-onkogenler iyi huya sahip genler olmakta ve bir hücre grubunun nasıl çalışacağını en önemlisi ne kadar sıklıkta bir bölüneceğini yönetmektedirler. Ama eğer herhangi bir proto-onkogen, onkogen formuna dönüşürse yani mutasyona uğrarsa iyi huylu bir gen olmaktan çıkar ve kanser geni haline gelir. Düzensiz çoğalmalar yaşanır ve kontrol edilemeyen hücre içi olaylar meydana gelir.

Onkogenler

Kanseri bir uçağa benzetebilirsiniz. Eğer uçağın düzgün çalışmasını istiyorsanız hızını kontrol etmelisiniz. Eğer kontrol edemezseniz benzini hemen bitecektir. Proto-onkogenler hızı ayarlayan düğmelere benzerler. Hücrenin ne kadar hızda büyüyeceğini kontrol ederler. Onkogen ise sürekli hızlandıran bir düğmedir. Asla hızı düşüremezsiniz.

Bilim İnsanları Buna Bir Çözüm Buldu Mu?

Dünyadaki bilim insanları onkogen adındaki mutasyonlu genler hakkında birçok bilgi edinmişlerdir. Ancak onkogenleri durdurabilecek ve engel olabilecek bir ilaç geliştirmeleri gerçekten çok zordur. Birçok onkogeni hedef tahtası gösteren ilaç şu an günümüzde satıştadır. Birçoğu ise hala daha test edilmektedir.

Onkogenler genel olarak birçok kanserin başlangıç sebebidir. Düzensiz olarak hücre bölünmesi yaşanması ve bunun durdurulamaması sonucunda kanser ortaya çıkmaktadır. Eğer Proto-onkogenler herhangi bir mutasyona uğramasaydı hiçbir sorun olmayacaktı. Ancak genlerden kaynaklı mutasyonlar sonucu kanser ortaya çıkmakta ve birçok insanı öldürmektedir.

Hücrelerin çekirdek ismi verilmiş bir kontrol merkezi bulunmaktadır. Bu merkezi bir Türkiye’nin TBMM’si gibi düşünülebiliriz. Bu merkez üzerinde hücre için tüm hayati olaylar ve programlar yapılmaktadır. İşte bu kontrol merkezinde aynı zamanda bir hücrenin ne zaman bölünmesi gerektiğini belirten bir bölüm bulunmaktadır. Eğer çekirdek çok fazla büyümüş olan hücreyi kontrol etmekte zorlanıyorsa bir hücre bölünmesini hemen başlatır. Bu sadece hücre bölünmesinin bir sebebidir. Bu sebeplerin hepsi ismine gen dediğimiz çekirdek içindeki kromozomlarda bulunur. İnsanların üreme hücrelerinde toplamda 23 adet kromozom bulunur. Erkek üreme hücresi olan sperm ile kadın üreme hücresi olan yumurta birleşerek 46 kromozomlu insan hücresini oluştururlar. Her ebeveynden bir çift olmak üzere 23 çift kromozom birleşmektedir. İşte bu yüzden doğan bebekler anne babalarına benzerler.

Onkogenler Kansere Neden Olan Genler

İnsan vücudundan bulunan bütün kromozomların içinde binlerce gen vardır. Bu genler sayesinde kişilik özellikleri belirlenir. Göz rengi, ten rengi, saç rengi gibi birçok özellik bu genlere bağlıdır. Anne babadan aktarılan bu genler sizin dış görünüşünüzün çoğunluğunu oluşturur. Bunun yanı sıra ailenizden sadece kişilik özelliği genleri aktarılmaz. Hastalık genleri de aktarılabilir. Eğer anne ve babanız renk körü ise siz kesinlikle renk körüsünüzdür. Eğer değilseniz bir gen mutasyonu gerçekleşmiş demektir.

Herhangi bir kromozom üzerinde bulunan gen çekirdek aracılığıyla hücreye ne yapacağını ve görevinin ne olduğunu belirtir. Bunu hücre uygular ve düzen bu şekilde ilerler. Genler bu bilgileri özel görevli proteinler aracılığıyla elde etmektedir. Her insan hücresi ortalama olarak 25 binin üzerinde gen içerir. Her genin farklı bir özelliği vardır. Hücre merkezlerinde genler isteğe bağlı açılıp kapatılabilir. Bu özelliğe sahip olunduğu için hücre her an özelleşebilmekte ve daha da gelişmiş hale gelebilmektedir. Genleri DNA dediğimiz asitler oluşturmaktadır. DNA’lar uzun ve zincirli yapıdadır.

Birbirine benzeyen genleri bulunduran kemik ve kas hücreleri arasında gerçekleşen farkın sebebi genlerin açılıp kapanma özelliği olmasıdır. Birçok gen vücut için gerekli olan proteinlerin sentezlenmesi için sürekli tüm hücrelerde açıktır. Ancak artık ihtiyaç duyulmadığında yeniden kapatılıp açılabilmektedir.

Eğer bir gen mutasyona uğrarsa bundan DNA etkilenmektedir. DNA etkilendiğinde mutasyona uğrayan gen hücreye doğru düzgün bilgiler aktaramaz ve hücre ne yapacağını bilemediğinden sürekli aynı şeyleri yapar. Bazı mutasyon çeşitlerinde genlerin kapalı durması gereken yerlerde açık tutabilir. Bunun sonucunda eğer gen bir protein üretiminde kullanılıyorsa bu proteinin sürekli sentezlenmesine sebep olur. Bu ise kısa süre içinde vücutta belirgin değişikliklere sebep olacaktır. Her mutasyon insan vücudunda gözle görülen değişimler yaratmaz. Ancak bazı mutasyonlar hemoglobin üretiminde bir soruna yol açar ve orak hücreli anemi hastalığına sonuç olur.

Mutasyon Ebeveynden Çocuğa Geçer Mi?

Eğer bir mutasyon sonucunda anne babadan çocuğa hastalık aktarıldıysa bu mutasyon üreme hücrelerinde gerçekleşmiş demektir. Kalıtsal mutasyon ismini alır. Gen mutasyonları doğumdan beri tüm yaşamı boyunca bahsi geçen insanda olacağı için kanser ve diğer hastalıkların sebebi olacaktır. Kanser genleri mutasyona uğrayan proto-onkogenler tarafından oluştuğu için hücre bölünmesi durdurulamaz. Kanser hücreleri sürekli hastalıklı hücreleri yeniden oluşturur ve bölünmesini hızlandırır. Kontrolsüz bir büyüme gerçekleştiği için kısa süre içinde ölümcül hastalıklar kendini gösterir ve ölüm yaklaşır. Doktor kontrolünde en kısa sürede tedavi sürecine başlanmalıdır. Önerilen tedavi yöntemleri uygulanıp hem kanseri yenebilirsiniz hem de kanserin ilerlemesini durdurabilirsiniz. Bu tamamen tedavinin doğruluğu ve psikolojik desteğe bağlıdır.

Yazar Hakkında

Leave a comment